1) Fazla Mesai Nedir?
Fazla mesai, işçinin haftalık yasal çalışma süresini aşan çalışmaları ifade eder. Türkiye’de haftalık normal çalışma süresi 45 saattir. Bu sürenin üzerindeki her çalışma, kanunen fazla çalışma sayılır.
2) Fazla Çalışma – Fazla Sürelerle Çalışma
4857 İş Kanunu Madde 41 uyarınca:
- Fazla çalışma: Haftalık 45 saatin üzerindeki çalışmalar
- Fazla sürelerle çalışma: Sözleşmede 45 saatin altında belirlenen sürenin aşılması
3) Fazla Mesai Hesaplama Yöntemi
Fazla mesai ücreti, normal saatlik ücretin %50 zamlı tutarıdır.
| Kalem | Hesaplama |
|---|---|
| Saatlik ücret | Brüt maaş / 225 |
| Fazla mesai ücreti | Saatlik ücret × 1,5 |
Örnek: Brüt maaşı 22.500 TL olan bir çalışanın saatlik ücreti 100 TL’dir.
Fazla mesai saati = 100 × 1,5 = 150 TL
4) Hafta Tatili Çalışması
Hafta tatilinde yapılan çalışma, ayrıca değerlendirilir. Çalışan hafta tatilinde çalıştırılırsa, bir günlük ücreti ayrıca ödenir.
5) Resmi Tatil ve Bayram Çalışmaları
Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde yapılan çalışmalar, ayrıca ücrete hak kazandırır. Çalışılmasa bile ücret tam ödenir; çalışılırsa bir günlük ücret eklenir.
6) Bordroda Fazla Mesai Gösterimi
Fazla mesai mutlaka bordroda ayrı kalem olarak gösterilmelidir.
Aksi halde işçilik alacaklarında ispat sorunu doğar.
7) İspat ve Puantaj
Fazla mesainin ispatı genellikle puantaj, giriş-çıkış kayıtları, kart basma sistemleri ve yazılı onaylarla yapılır.
8) Kanuni Dayanaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu Madde 41
- Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği
- Yargıtay içtihatları (ispat ve bordro uygulamaları)
9) Sık Yapılan Hatalar
- Fazla mesainin bordroda gizlenmesi
- Puantaj tutulmaması
- Yazılı onay alınmaması
- Resmi tatil ile fazla mesainin karıştırılması