ANASAYFA HİZMETLER İŞTEN ÇIKIŞ KODLARI İNSAN KAYNAKLARI REHBERİ İŞTEN ÇIKIŞ KODLARI BLOG SEAACADEMYİK BLOG İLETİŞİM

Puantaj Nedir?

Puantaj; çalışanın bir ay boyunca çalıştığı günleri/saatleri, izin-rapor-devamsızlık durumlarını, fazla mesai, hafta tatili ve UBGT (ulusal bayram & genel tatil) çalışmalarını kayıt altına alan temel İK belgesidir. Doğru puantaj, doğru bordronun “temel girdisi”dir.

1) Puantaj Tanımı ve Amacı

Puantaj (puantaj cetveli), işçinin ay içinde fiilen çalıştığı süreleri ve ücret hesaplamasına etki eden tüm durumları sistematik şekilde gösteren kayıttır. Puantajın amacı:

  • Bordronun doğru hesaplanmasını sağlamak (çalışma günü/saatleri)
  • Fazla mesai, hafta tatili, UBGT çalışmalarını ispatlamak
  • Eksik gün (rapor/ücretsiz izin/devamsızlık) nedenlerini belgelemek
  • Denetimde (iş müfettişi, SGK) tutarlı kayıt sunmak
Altın kural: Bordro “hesap”, puantaj “kanıt” tarafıdır. Puantaj zayıfsa bordro güçlü görünmez.

2) Puantajın Hukuki Dayanağı

Puantajın tek bir “puantaj maddesi” olarak yazılı zorunluluğu yerine, çalışma süreleri, ücretin hesaplanması, fazla çalışma ve dinlenme hakları çerçevesinde kayıt tutma ihtiyacı doğar.

Başlıca mevzuat dayanakları (genel çerçeve):
  • 4857 sayılı İş Kanunu – çalışma süreleri, fazla çalışma, hafta tatili, ücretin korunması
  • Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği – fazla çalışma uygulamasının usulü
  • 2429 sayılı Kanun – UBGT günlerinin belirlenmesi
  • Yargıtay içtihatları – ispat değerlendirmesinde puantaj/bordro/işyeri kayıtlarına yaklaşım

Not: Uygulamada puantaj; “işyeri kayıtları” kapsamında değerlendirilir. Kayıtların düzenli tutulması ve saklanması, uyuşmazlıklarda işverenin riskini düşürür.

3) Puantaj Cetvelinde Bulunması Gereken Alanlar

Puantajınız ister Excel ister sistem üzerinden olsun, aşağıdaki alanları standartlaştırmanızı öneririz:

Alan Ne için gerekli? Denetimde / Uyuşmazlıkta etkisi
Ad Soyad – Sicil – Departman Kaydı çalışanla eşleştirmek Karışıklığı önler
Günlük giriş-çıkış / toplam saat Çalışma süresini hesaplamak Fazla mesai ispatı için temel
Ara dinlenme / mola Net çalışma süresini netleştirmek Fazla mesai hesabında kritik
Fazla mesai (saat) Zamlı ücret kaleminin dayanağı İşçilik alacağı riskini azaltır
Hafta tatili çalışması 2 günlük ücret mantığı Özel alacak kalemi
UBGT çalışması UBGT ücreti (1 + 1 gün) Yüksek uyuşmazlık alanı
Eksik gün ve nedeni Rapor/izin/devamsızlık ayrımı SGK bildirim uyumu
Onay (amir/İK/çalışan) Çalışmanın teyidi İspat gücünü artırır
Hata örneği: Puantajda sadece “geldi-gelmedi” tutulup saat/süre tutulmazsa, fazla mesai ve tatil çalışmalarında ispat zayıflar.

4) Puantaj Türleri

4.1 Manuel / Excel Puantaj

Küçük işletmelerde sık kullanılır. Avantajı kolay kurulumdur; dezavantajı hataya açık olmasıdır. Excel puantajda mutlaka kilitli hücre, versiyon takibi ve onay sistemi kurun.

4.2 Kart Basma / Turnike Sistemleri

Giriş-çıkış verisi üretir. Puantaj için güçlü bir kaynaktır. Ancak tek başına yeterli değildir: vardiya/ara dinlenme/izin/rapor gibi durumlar ayrıca işlenmelidir.

4.3 Biyometrik Sistemler

İzinsiz giriş-çıkış ihtimalini düşürür. Kayıt kalitesi yüksektir. Yine de puantajın “ücret hesabı” kısmı için bordro kurallarına göre düzenleme gerekir.

5) Fazla Mesai – Hafta Tatili – UBGT Puantajı

En çok uyuşmazlık çıkan üç kalem: fazla mesai, hafta tatili, UBGT. Puantajda bu üç kalem mutlaka ayrı alanlarda tutulmalıdır:

  • Fazla mesai: saat bazında (örn. +2 saat)
  • Hafta tatili: “çalışıldı” işareti + çalışma süresi
  • UBGT: “çalışıldı/çalışılmadı” + çalışıldıysa ayrıca saat
Mevzuat mantığı (özet):
• Fazla çalışma 4857/41 kapsamında zamlıdır (%50).
• Hafta tatili 4857/46 kapsamında çalışılırsa ayrıca ücret doğurur.
• UBGT 4857/47 kapsamında çalışılırsa ayrıca ücret doğurur.

6) Puantaj – Bordro Uyumu

Bordro kalemleri puantajdan beslenir. Bu nedenle “ayı kapatma” standardı öneririz:

  • Puantaj kapanış tarihi belirle (örn. ayın 1’i 12:00)
  • Departman amiri onayı al
  • İK kontrol listesi uygula (mesai/UBGT/hafta tatili)
  • Bordroda kalemleri ayrı göster
  • Arşivle: puantaj + onay + bordro + ödeme dekontu
Seaacademyik standardı: “Puantaj onaysız bordro çıkmaz.” Bu kural, alacak davalarında en güçlü koruma kalkanıdır.

7) İspat Gücü ve Yargıtay Yaklaşımı

İşçilik alacaklarında ispat değerlendirmesi somut olaya göre değişir; ancak uygulamada işyeri kayıtları (puantaj, kart basma, vardiya çizelgesi), bordro ve banka ödeme kayıtları birlikte güçlü bir ispat zinciri oluşturur.

Kritik: Puantaj “sonradan düzenlenmiş” görünürse güven kaybı olur. Versiyon/çıktı tarihi, imza/onay ve tutarlılık çok önemlidir.

8) Denetim Kontrol Listesi

  • Her çalışan için puantaj var mı? Eksiksiz mi?
  • Giriş-çıkış kayıtlarıyla uyumlu mu?
  • Fazla mesai saatleri kalem kalem işli mi?
  • Hafta tatili ve UBGT ayrı işaretlenmiş mi?
  • Eksik gün nedeni belgelendirilmiş mi?
  • Puantaj kapanış ve onay süreci var mı?

9) Sık Hatalar ve Riskler

  • Ara dinlenmeyi düşmeden saat hesaplamak
  • UBGT ile fazla mesaiyi aynı kalemde göstermek
  • Hafta tatilini “fazla mesai” gibi hesaplamak
  • Eksik gün nedenini boş bırakmak
  • Onaysız puantaj ile bordro yapmak
Yasal çerçeve (rehber): 4857 sayılı İş Kanunu (çalışma süreleri/ücret/fazla çalışma/hafta tatili), 2429 sayılı Kanun (UBGT günleri) ve ilgili yönetmelikler uygulamanın ana omurgasını oluşturur.

İstersen bir sonraki adımda: “Excel puantaj şablonu mantığı” (kolonlar + formüller + kilit) için ayrı bir iç sayfa da yaparız.